Voor onderwijs aan hoogbegaafden te weinig geld? Reactie van Mensa Nederland op het regeerakkoord

Ede, 4 november 2012

Al in de eerste alinea van de onderwijsparagraaf van het nieuwste regeerakkoord wordt uitgesproken dat het beste uit kinderen en studenten gehaald moet worden. In haar streven tot de top vijf van de wereld te gaan horen wil men ‘talent meer uitdagen’, waar het kind ook geboren is. Goed nieuws voor het hoogbegaafde kind, zo lijkt het, maar daar is meer voor nodig dan mooie woorden.

Verheugd is Mensa Nederland over het streven meer te investeren in de kwaliteit en kennis van leraren en schoolleiders. Dit is voor het hoogbegaafde kind hard nodig: de kennis over hoge intelligentie is in de onderwijswereld nog zeer beperkt, de kwaliteit van het onderwijzend personeel juist ten aanzien van het slimme kind te gering. Speciale kennis en vaardigheden nodig om het slimme kind het juiste onderwijs te geven ontbreekt vaak volledig. Contraproductief hierbij is een groter deel van de lerarenopleiding in de praktijk te laten plaatsvinden, zeker in de huidige onderwijssetting. Kennis van hoge intelligentie is immers ook op de werkvloer niet voldoende aanwezig. Juist op de Pabo’s en lerarenopleidingen is er de kans om een goede slag te slaan op dit gebied!

Daarnaast is er meer nodig: er moet in de klassengrootte en leeromgeving flink geïnvesteerd worden ten bate van het slimme kind, er is speciaal onderwijs nodig, er zijn speciale programma’s nodig, of nog beter: er zijn eindelijk goede categorale scholen nodig (PO en VO). En hier lijkt het geld te gaan ontbreken: recente bezuinigingen op het passend onderwijs worden niet teruggedraaid en subsidies, nu nog de plaats voor de enkele experimenten ten aanzien van hoogbegaafdheid, worden geschrapt.

Ook in het hoger onderwijs lijkt er op de verkeerde plaats bezuinigd te worden. Investeren in onderzoek is goed, maar ten aanzien van het onderwijs zijn er ook andere middelen nodig: juist het slimme kind heeft baat bij een minder schoolse invulling van het HO, juist het slimme kind verveelt zich bij de te generieke programma´s van dit moment. Daarbij komt het bij deze groep nog al eens voor dat het eigen talent niet bekend is: juist het hoogbegaafde kind kiest nog wel eens een te geringe uitdaging, kiest teveel op veilig. Bezuinigingen op de studiebeurs zijn dan ook slecht voor het ontdekken van de eigen mogelijkheden, en verminderen de kans om deze te benutten: zwaardere trajecten voor hoogbegaafde studenten, bijvoorbeeld het volgen van twee studies, verdienen geen bezuiniging maar stimulans.

Al met al zal het voor Mensa nodig blijven zich enorm hard te blijven inzetten voor het hoogbegaafde kind. Want alle financiering duidt op een nog generieker en massalere middelmaat. Mensa pleit vurig voor het omzetten van de ambitie van deze nieuwe regering in beleid waarbij je ook echt de beste kan zijn en daadwerkelijk wordt uitgedaagd. Het omzetten van deze ambitie in praktijk zal geld kosten.

Het allerbelangrijkste voor onderwijs aan zeer intelligente kinderen valt moeilijk te vatten in een regeerakkoord: loslaten! Laat slimme kinderen een klas overslaan als dat goed voor ze is. Laat ze extra vakken kiezen en gelijk in andere vakken minder les volgen. Laat ze een jaar of twee eerder eindexamen doen. Laat ze alvast een vak volgen op de universiteit. Laat ze twee studies doen en maak dat niet duurder, maar stel er extra eisen aan. Laat regels los en zie kinderen en studenten vliegen!